تعريف متغير
صفت يا مشخصه قابل اندازه گيري يك فرد يا پديده كه مقاديرمختلف داشته وازنمونه ای به نمونه ديگر تغيير می كند.
متغير بايستي به طرح ما مرتبط و ثبت تغييرات آن مهم باشد.
معمولاً متغیرهای تحقیق از اهداف اختصاصی میآیند.
14
متغیرکیفی: پژوهشگرتوانایی اندازه گیری آن را ندارد. این نوع متغیرها رانمی توان جمع وتفریق کرد. مانند: جنس، رنگ چشم، شغل
متغیرکمی: متغیری که از نظر کمی تغییرمی کند ومی توان آنها را باهم جمع و تفریق کرد:
الف) متغیر کمی گسسته: اعداد صحیح نامنفی (0،1،2،3) می باشد. مثال: تعداد فرزند، تعداد ضایعه پوستی
ب) متغیرکمی پیوسته: اعداد حقیقی (اعداد صحیح واعشاری)
مثال: سن، مدت زمان بیماری
15
مقياس متغير
مقياس اسمي ( (Nominal
مقياس رتبه اي (Ordinal)
مقياس فاصله اي (Interval)
مقياس نسبتي (Ratio)
16
مقیاس اسمی
از نظر کیفی متفاوتند اما بین گروهها هیچ ارجحیتی وجود ندارد.
مانند: جنسیت که به دو گروه زن و مرد تقسیم می شود، نژاد و وضعیت تاهل
ازنظرعملیات ریاضی فقط می توان درصد حساب کرد:
درصد زنان یا درصد مردان
17
مقیاس رتبه ای
متغير كيفي، افراد براساس مشخصه هایی رتبه بندی می شوند.
در بین گروهها از نظر متغیر مورد نظر برتری وجود دارد اما این برتری قابل سنجش نیست.
مثال: شدت بیماری خفیف، متوسط و شدید
فاصله بین خفیف و متوسط برابر فاصله بین متوسط و شدید نمی باشد.
18
مقیاس فاصله ای
متغير كمي، فاصله بین گروه ها مساوی است. مانند: درجه حرارت
فاصله بین 1و2 درجه سانتی گراد برابر فاصله 50 و51 است.
صفر این مقیاس به معنی فقدان خاصیت مورد نظر نیست،
در نتیجه انجام عملیات ضرب و تقسیم درست نیست.
19
مقیاس نسبی ( نسبتی )
متغير كمي، مثال: تعداد فرزند
صفراين مقياس به عنوان فقدان خاصيت مورد نظراست .
مثلا غلظت هموگلوبین 10 دقیقا" 2 برابر 5 است.
ضرب، تقسیم و... دراین مقیاس امکان پذیراست.
20
نقش متغيرها
بر اساس اهداف و نقشی که در تحقیق دارند:
متغير وابسته
متغير مستقل
متغير زمينه اي يا دموگرافيك
متغير مخدوش کننده
21
) Independent Variableمتغیرمستقل):
- متغیری که تاثیر یا رابطه آن با متغیر دیگر اندازه گیری شود.
- محقق تاثیر آن را بر سایر متغیرها بررسی می کند.
Dependent Variable(متغیر وابسته):متغیری که مشاهده یا اندازه گیری می شود تا تاثیر متغیر مستقل برآن معلوم ومشخص گردد.
آیا میزان پاسخ به دارویX به جنسیت بیماران بستگی دارد؟
میزان پاسخ: متغیر وابسته جنسیت: متغیر مستقل
22
متغیر زمینه ای: سن، تحصیلات، وضعیت اقتصادی اجتماعی
متغیر مخدوش کننده: بر روی رابطه علت و معلولی بین دو متغیر گذاشته و باعث می شوند رابطه بین علت و معلول قویتر یا ضعیفتر از حد واقعی جلوه داده شود.
23
مانند: رابطه بین سرطان ریه و مصرف قهوه
سیگارعامل مخدوش کننده ای بوده که این رابطه را قویتر از واقعیت نشان داده است.
یا:
سطح تحصيلات مادر
سوء تغذيه كودكان زير5 سال
درآمد
24
نحوه معرفي متغير در طرح تحقيقاتي
نام متغير
تعريف كاربردي وعلمي
نوع متغير
مقياس متغير
واحد اندازه گيري متغير
25