X
تبلیغات
تربیت بدنی وعلوم ورزشی - اثر تمرینات هوازی و قدرتی بر بیماری دیابت
تاريخ : سه شنبه 1387/09/19 | 8 قبل از ظهر | نویسنده : احمداحمـــــــــــــدی
اثر تمرینات هوازی و قدرتی بر بیماری دیابت

چکیده تمرینات ورزشی برای کنترل دیابت همواره تجویز می شود. تمرینات ورزشی می تواند در دیابت نوع اول و دوم حساسیت انسولین را افزایش داده،گلوکز خون را کاهش دهد و تاثیر روانی مثبتی در بر داشته باشد.فعالیتهای ورزشی بویژه در دیابت نوع دوم کنترل گلیسیمیک را موجب می شود و میزان لیپید را تثبیت می کند. تنظیم میزان انسولین، اندازه گیری دقیق گلوکز خون، توجه به رژیم غذایی در کنار تمرینات ورزشی عامل تثبیت گلیسیمی در دیابت نوع اول می باشد. با تمرینات هوازی منظم، سلامت عمومی ارتقا یافته، عوامل خطر ساز قلبی-عروقی کاهش یافته و موجب کاهش وزن می شود که برای بیماران دیابتی می تواند مفید باشد. در عین حال تمرینات ورزشی، بخصوص تمرینات مقاومتی خطراتی برای برخی از بیماران دارد که نیاز به احتیاط کردن در مورد برخی فعالیتها،برنامه ریزی و زمانبندی فعالیت بدنی و محدودیت های زمانی وقوع آنها می شود. فرد دیابتی می تواند به بالاترین سطح امادگی که در ورزش حرفه ای و المپیکی وجود دارد برسد. اما برای رسیدن به این سطح باید بیاموزد که چگونه رژیم کربوهیدرات و انسولین خود را هماهنگ کند، تا بدون تغییرات شدید در غلظت قند خون در ورزش شرکت نماید. کلید واژه ها: تمرینات هوازی- تمرینات مقاومتی- دیابت- کنترل گلیسیمیک مقدمه اهداف عمده درمان دیابت عبارتند از تسکین علایم، پیشگیری و درمان عوارض حاد و طولانی مدت و مدیریت ناهنجاری های توام نظیر پر فشار خونی و کاهش مرگ و میر و بهبود کیفیت زندگی در این افراد است. اگر لازم است که فعالیت بدنی برای افراد مبتلا به دیابت توصیه شود در این صورت، ورزش باید به تحقق برخی اهداف درمانی همراه با حداقل عوارض جانبی کمک نماید. از این رو، نسبت خطر به فایده در مورد فعالیت بدنی باید آنقدر مطلوب و قابل توجه باشد که بتوانی بر اساس آن، ورزش را به عنوان یک رویکرد یا اننخاب درمانی توصیه نمائیم. بی تحرکی بدنی با تمام اجزای سندروم متابلیکی ارتباط دارد، در نتیجه جستجو به دنبال یافتن تاثیر مفید افزایش فعالیت بدنی بر روی این سندروم امری عاقلانه خواهد بود(1). تعریف بیماری دیابت نوعی بیماری شایع آندوکرینی(غدد درون ریز) است، که در آن غلظت قند خون بیشتر از حد طبیعی می باشد. باعث افزایش ادرار و وجود گلوکز در ادرار بیمار می شود این بیماری به دو قسمت تقسیم می شود. 1- دیابت قندی وابسته به انسولین (IDDM (یا دیابت نوع 1: در این نوع دیابت که به دیابت کمسالان نیز معروف است. معمولا در ابتدای کودکی تشخیص داده می شود، ولی می تواند در هر سنی پدید آید و با تولید نا کافی انسولین به خاطر تخریب سلولهای بتا در جزایر لانگر هانس لوزالمعده مشخص می گردد. عوامل زمینه ساز پیدایش دیابت نوع1 مسائل ارثی و عفونتهای ویروسی هستند. علت قطعی دیابت نوع1 هنوز کاملا' روشن نیست. IDDM یا دیابت نوع1 می تواند در هر سنی رخ دهد، ولی معمولا' بصورت ناگهانی و قبل از 30 سالگی ظهور می کند. بسیاری از بیماران مبتلا به دیابت نوع1 چاق نیستند و ترشح نا کافی انسولین علت بیماری آنهاست(4،13،1). 2 - دیابت قندی غیر وابسته به انسولین(NIDDM) یا دیابت نوع2: این دیابت که به دیابت بزرگسالان نیز معروف است. قریب به 85 تا 90 درصد موارد گزارش شده دیابت است. واژه NIDDM یا وابستگی نداشتن به انسولین گاهی گمراه کننده است، چرا که بسیاری از بیماران مبتلا به این نوع دیابت ممکن است در طی دوره بیماری خود به تجویز انسولین نیاز پیدا کنند. مشکل عمده این بیماران به کلید انسولین مربوط نمی شود بلکه به در سلول که باید با این کلید باز شود ارتباط دارد. این بیماری با مقاومت به انسولین ناشی از عوامل ژنتیکی (وقوع همزمان بیماری در 90 درصد دو قلوهای همسان) و عوامل اکتسابی متعدد نظیر چاقی و بی تحرکی مشخص می شود(12،13،1). علل عدم تحمل ورزش در دیابتی ها با وجود اینکه ورزش از پایه های اساسی در بیماران دیابتی است. مواردی وجود دارد که انجام ورزش در این گروه از بیماران دچار مشکل می شود. توجه به این موارد می تواند به این بیماران کمک کند. افت قند خون: ورزش می تواند نیاز به داروی پایین آورنده قند خون را کاهش دهد. یکی به دلیل سوختن قند با سرعت بیشتر و دوم کاهش وزن و توده چربی آنهاست، همچنین ورزش حساسیت به انسولین را بهتر می کند. بنابراین ممکن است قند خون دیابتی ها در هنگام ورزش پایین بیافتد(5،3). افزایش قند خون: چنانچه قند خون بیشتر از25 mg/dl باشد، ممکن است به علت هرمونهای سمپاتیک آزاد شده، قند خون بالاتر هم برود. اختلال عروق شبکیه: در مواردی که دیابت طول کشیده، ممکن است اختلال در عروق شبکیه ایجاد شود. ورزشهایی که با زور زدن و فشار همراه است مثل کشتی و وزنه برداری ممکن است سبب خونریزی شبکیه شوند. شانه یخ زده: که در حقیقت یک مشکل اطراف مفصل است، در این اختلال فرد قادر نیست شانه خود را در دامنه حرکتی حرکت دهد و حرکت فعال شانه در تمام جهات دچار مشکل می شود. بیماری عروق کرونر قلب: بیماری عروق کرونری قلب جزء عوارض بزرگ دیابتی ها است که در بین آنها شایعتر از جمعیت عادی است. فشار خون بالا:در دیابتی ها فشار خون بالا شیوع بیشتری نسبت به جمعیت عادی دارد.ورزش شدید و یا ورزشهایی که همراه زور زدن است،متوانند این امر را تشدید کنند. اختلال عملکرد سیستم عصبی خودکار:این اختلال که معمولا در دیابتی های طول کشیده ایجاد می شود.باعث زیاد بودن ضربان قلب حتی در حالت استراحت می شود. اختلال اعصاب محیطی: باعث اختلال در حس درد و لامسه و نیز حس عمقی می شود.که بیمار نمی تواند درد را حس کند.بنابراین نمی تواند عامل آسیب رساننده را از خود دور کند و یا تمرین را قطع کند که باعث تشکیل زخم و ایجاد پای دیابتی می شود(6،5،2). اثر ورزش بر دیابت: فعالیت های بدنی برای همه،خصوصا' برای افراد دیابتی مفید است.فعالیت بدنی سبب می شود انسولین بهتر و سریعتر عمل کرده که موجب نیاز کمتر به انسولین و قرص های دیابت می شود.(6،3،1)فعالیت بدنی در حد متوسط احتمال ابتلا به بیماری های قلبی و فشار خون بالا را کاهش می دهد و احتمالا' باعث کاهش ابتلا به سرطان روده بزرگ شده و افزایش میزان چربیهای خون و کاهش توده چربی بدن می شود و منجر به کاهش وزن که مطلوب بیماران دیابتی است می شود(10،12،13). اما به این نکته کمتر توجه می شود که انجام تمام انواع تمرینات ضرورت پیدا می کند.(1)البته بخش هوازی تمرینات،برای کاهش عوارض مزمن دیابت و افزایش حساسیت بدن به انسولین طرح ریزی شده است و این مهمترین بخش کار است،اما بدان معنی نیست که تمرینات قدرتی و حرکات کششی عضلات نادیده گرفته شوند.گذشته از این،بدون وجود عضلات ورزیده،امکان فعالیت هوازی و بسیاری دیگر از فعالیت های شغلی،تفریحی و خود مراقبتی میسر نیست(10،1،3). همچنین بدون برخورداری از عضلات قوی و نیرومند،احتمال ایجاد آسیبهای عضلانی و استخوانی افزایش می یابد. و با افزایش توده عضلانی، قویتر و بهتر می توان ورزش کرد و ممکن است حساسیت به انسولین نیز ،افزایش یابد(11،1). اما پیش از شروع هر گونه ورزشی ،بیمار باید با پزشک خود مشاوره کند. ممکن است لازم باشد فشار خون و میزان چربیهای خون اندازه گیری شود(10،4). مواردی که باید پیش از ورزش رعایت کرد: برنامه غذایی خود را در روز ورزش نیز رعایت کنید مگر اینکه واقعا نیاز به غذای اضافه تر داشته باشید. زمانی از روز که ورزش انجام شود. 3-طول مدت و شدت انجام ورزش. 4-مقدار دقیق قند خون قبل از شروع ورزش 5-میزان امادگی بدن 6-نوع و میزان انسولین تزریقی تمرینات هوازی ورزشهای هوازی، ورزشهایی هستند که در انها قلب،ریه ها، دستها و پاها به کار گرفته می شوند. وقتی این قسمتها فعالیت می کنند جریان خون افزایش یافته و احتمال ایجاد بیماری های قلبی کاهش پیدا می کند و فشار خون نیز پایین می آید،(4،2،1) همچنین کلسترول بد ( LDL) و تری گلیسرید ها کم شده و کلسترول خوب (HDL) افزایش می یابد. هنگامی که به ورزشهای هوازی می پردازید تند تر نفس می کشید و قلب شما تندتر می زند که باعث افزایش استقامت و انرژی می گردد. همچنین ورزشهای هوازی باعث خواب بهتر، تنش کمتر و یک احساس نشاط و شادابی می گردد. بعد از مشاوره با پزشک، ورزشهای مناسب را انتخاب کنید و از میان آنها ورزشی که برای بیمار لذت بخش است انتخاب شود(10،2،8،1) و روش صحیح انجام آن آموزش داده شود. چند نمونه از انواع ورزشهای هوازی عبارتند از : حرکات ایروبیک، دوچرخه سواری، اسکیت کردن، شنا کردن، پیاده روی و ورزشهای ابی و ...(1،4). طول مدت ورزش و دفعات انجام آن پس از اینکه بیمار مجوز انجام فعالیت ورزشی را از پزشک خود گرفت ، مربی باید بداند که وضعیت جسمانی بیمار در چه سطحی است تا بتواند برنامه عملی را که کارایی لازم برای بیمار داشته باشد انتخاب کند. اگر بیمار دیابتی پس از مدت های طولانی بی تحرکی شروع به ورزش می کند ، باید با 5 دقیقه ورزش شروع کند و به تدریج تعداد دفعات ورزش را افزایش دهد. طوری که مجموع زمان آنها حداقل 30 دقیقه در روز باشد. برای مثال، می تواند سه بار در روز هر بار بمدت 10 دقیقه پیاده روی سریع کند یا همین کارها را دو بار در روز بمدت 15 دقیقه انجام دهد. توجه شود ورزش کمتر از 15 دقیقه در روز تاثیر چندانی بر بهبود سلامتی ندارد.(5) به تدریج مقدار ورزش را زیاد کرده و به 20 تا 60 دقیقه ورزش هوازی مداوم 3تا5 بار در هفته برساند. این زمان بدون در نظر گرفتن زمان گرم کردن و سرد کردن است. گرم کردن ضربان قلب را به آرامی زیاد می کند، عضلات را گرم می کند و از آسیب دیدگی جلوگیری می کند. سرد کردن باعث پایین آمدن ضربان قلب و آرام شدن تنفس می گردد.(8،5،12) قبل از انجام ورزشهای هوازی به مدت 5 تا 10 دقیقه گرم کردن و پس از پایان نیز بمدت 5 تا 10 دقیقه سرد کردن انجام می شود. برای گرم کردن و سرد کردن می توان از حرکات کششی آرام یا قدم زدن و یا دوچرخه سواری آرام استفاده کرد.(5،8) آن دسته از ورزشهای هوازی که در اغاز یک برنامه ورزشی به بیماران توصیه می شود عبارتند از: پیاده روی، جاگینگ و دوچرخه سواری ثابت می باشد. ورزش هوازی که هر بار به مدت 15 تا 60 دقیقه و 3تا5 بار در هفته با شدتی که منجر به افزایش ضربان قلب به میزان 60 تا 85 درصد ضربان قلب بیشینه شود، باعث هزینه انرژی خواهد شد که فواید بهداشتی و تندرستی مطلوبی را به ارمغان می اورد(9،1). نحوه افزایش شدت تمرین نسبت پیشرفت برنامه تمرینات ورزشی بیمار شدیدا به وضعیت سلامت بیمار،نوع ورزش انتخابی،سن،دارودرمانی واهداف مورد نظر بستگی دارد.این بخش را میتوان به سه مرحله کلی تقسیم کرد مرحله ابتدایی:شامل فعالیت عضلانی سبک و ورزشهای ایروبیک می باشد.این مرحله 4 تا 6 هفته به طول می انجامد. مرحله پیشرفت: تا 5 ماه طول می کشد و شما می توانید شدت ورزش را از سبک تا متوسط افزایش دهید بعنوان مثال بیمار می تواند تکرار تمرینات خود را 2 یا 3 هفته یکبار افزایش دهد(1،5). مرحله نگهداری: هنگامی که بیمار وارد مرحله نگهداری می شود بیشتر تمرکز ما برای ادامه برنامه ورزشی و ارزیابی مجدد ان برای انجام تغییرات لازم برای حفظ هدف می باشد(1،5). تمرینات مقاومتی تمرین مقاومتی ممکن است بعنوان بلند کردن سنگین ترین وزنه در یک تلاش واحد (قدرت عضلانی) و یا بلند کردن وزنه های سبک تر از مورد قبلی برای یک دوره طولانی تر (استقامت عضلانی) تعریف شود. استقامت عضلانی برای بیشتر فعالیت های ورزشی، انجام اسان کارهای روزمره،بالا رفتن روحیه و باقی ماندن در وضعیت ایستاده بدون درد از اهمیت ویژه ای برخوردار است. یک ورزش مناسب باید شامل سه قسمت مهم باشد: انعطاف پذیری، تمرینات هوازی و استقامت عضلانی(1،13،6). همچون تمرینات هوازی، بعضی از تمرینات مقاومتی نیز برای این بیماری خطرناک است و می توان گفت خطرات ان از تمرینات هوازی بیشتر است و باید توجه بیشتری به ان شود. بعد از مشاوره با پزشک و دانستن محدودیت های پزشکی، انجام تمرین مقاومتی، بیمار نوع وسیله مورد استفاده را به ترجیح شخصی انتخاب می کند . مواردی که در تمرینات مقاومتی باید رعایت شود چون انجام تمرین مقاومتی نسبت به دیگر تمرینات (هوازی و انعطاف پذیری ) خطرناک است ، توجه به نکاتی می تواند این خطرات را کاهش دهد. - بیمار نباید انقباض را بیش از 6 ثانیه ادامه دهد. این مورد درباره تمرینات ایزومتریک است که در بیشتر بیماران دیابتی بهتر است انجام نشود بخصوص کسانی که عارضه قلبی-عروقی یا عصبی دارند. - از حبس نفس اجتناب شود(مانوروالسالوا).یعنی بازدم قوی بدون خارج کردن هوا از ریه ها،چون باعث افزایش فشار بر روی سیستم قلبی-عروقی میشود. - بتدریج وزنه ها را سنگین تر و تعداد را بیشتر کند.بیماران دیابتی باید فکر ورزش با وزنه های سنگین در کوتاه مدت را از سر بیرون کنند.چون موجب افزایش فشار خون می شود که برای بیمار بسیار خطرناک است. - توجه شود که انجام صحیح حرکات مهمتر از افزایش وزنه است.میزان وزنه حمل شده به قابلیت فردی بستگی دارد. - در هنگام انجام تمرین از حرکاتی که نیاز دارند در بین راه متوقف شوند استفاده نگردد و تمرینات ایزومتریک را به حداقل برسانید(10،1). طول مدت ورزش و دفعات انجام آن در شروع تمرینات بعد از گرفتن اجازه از پزشک و اطلاع پیدا کردن از سطح آمادگی، بیمار شروع به تمرین می کند. 5 تا 10 دقیقه گرم کردن قبل از تمرین و 5 تا 10 دقیقه تمرینات کششی پس از تمرین نیز باید انجام شود. در ابتدای شروع تمرینات مقاومتی بهتر است که بیمار با وزنه بیش از3 کیلو گرم شروع نکند و تدریجا' وزنه ها را بیافزاید و به حداکثر 6 کیلو گرم برساند. البته باز هم باید این نکته را در نظر داشت که این مطلب به سطح آمادگی و بیماری شخص مورد نظر بستگی دارد. هر یک از تمرینات 8 تا 16 بار بطور کامل و مداوم تکرار شود. هر سری تمرین را دو بار انجام داده و در فواصل بین آنها 15 تا 60 ثانیه استراحت شود (13،5). مواقعی که باید قند خون کنترل شود: ورزش کردن معمولا' باعث می شود مقدار قند خون پائین بیاید ولی اگر مقدار قند خون بیمار قبل از شروع به ورزش کردن بالا باشد ، ورزش آنرا بالاتر خواهد برد.چنانجه انسولین یا برخی قرص های دیابت مصرف می کنید ورزش کردن می تواند باعث کاهش شدید قند خون شما شود. بهترین راه بررسی تاثیر ورزش بر روی قند خون، اندازه گیری قند خون قبل وبعد از ورزش کردن است. درصورت وجود امکانات بهتر است قبل از شروع به ورزش در دو مرحله قند خون اندازه گیری شود.یکبار 20دقیقه قبل از ورزش ویکبار درست قبل از شروع ورزش .این کار باعث می شود که ما بفهمیم قند خون ثابت است یا در حال بالا یا پایین رفتن است. پس از اتمام ورزش نیز باید قند خون چک شود ، چون ممکن است قند خون به مقادیر خیلی پایین افت کند. بیماران دیابتی که ورزش می کنند همیشه باید بیسکویت یا شکلات همراه خود داشته باشند که در این مواقع از آن استفاده کنند(13،4). موارد عدم استعمال مطلق ورزش: 1-کنترل نامناسب قند خون 2-بیماری عروق شبکیه چشم در اثر دیابت 3-اختلال عروق کوچک 4-عوارض عصبی ناشی از دیابت 5-عوارض کلیوی ناشی از دیابت 6-مدارک دال بر وجود بیماری قلبی و عروقی نشانه هایی که باید ورزش را قطع کرد: 1- وقتی که هنگام ورزش کردن قادر به صحبت کردن نباشد. 2- وقتی که تعداد ضربان قلب بیشتر از حد مجاز باشد. 3- وقتی خود بیمار احساس کند که فشار زیادی را تحمل می کند. 4- کاهش میزان آب بدن. که در بیماران دیابتی نسبت به افراد طبیعی عوارض شدید تری ایجاد می نماید. نتیجه گیری: ما باید ورزش را مثل یک داروی دیابت فرض کنیم . پس ،زمانیکه تمرین می دهیم درست مثل وقتی که یک پزشک دارو تجویز می کند، باید تعادل ظریفی بین دو هدف اصلی یعنی موثر بودن و ایمنی برقرار شود. واینکه کدام یک از ورزش ها و چه مقدار از هر ورزش ضروری است تا بیشترین فواید ورزشی بدست آید مهم است.به این ترتیب ما می توانیم بهترین نتیجه را برای یک بیمار دیابتی به عنوان یک فیزیولوژیست ورزشی ایجاد کنیم وباعث شویم که او زندگی راحت تر و کم دردسر تری داشته باشد. منابع: 1- نیل.اف.گوردون-مترجمین نقیبی هرات، ژیلا و کمیلیان، زهرا و زیر نظر دکتر عباسعلی گائینی.1380. راهنمای کامل ورزشی ویژه بیماران دیابتی،، انتشارات آینده سازان 2- حاکمی، حمیرا. 1380. علل عدم تحمل ورزش در دیابتیک ها چیست؟. طب ورزشی 3-بیل بور، رینش ناجی- مترجمین نوایی، لیدا و راست منش، رضا.1380 . ورزش و تمرین بدنی در دیابت-، انتشارات مرکز آموزش مدیریت دولتی 4- بدایت،بابک و بدایت، ارش و معین خواه، رضا.1384. دیابت از ابتدا تا انتها به زبان ساده، ، انتشارات تیمورزاده 5- بارنز، داریل. ترجمه رستمی، نازیلا.1384 . برنامه عملی برای بیماران دیابتی. انتشارات جهان فارس 6- لوتولز، برایان و اینا تسیو، ریپل. ترجمه: حلبچی ، فرزین و عسکری خانقاه، مهران .1380. ورزش و درمان بیماری ها. انتشارات امید دانش 7- هیلسون روان . ترجمه فاتحی ، مهناز.1376.توصیه های انجمن دیابت بریتانیا. انتشارات ققنوس 8- افروزه، محسن و فرجی زاده، الهه. 1384. دیابت ها، ورزش و مسابقات ورزشی. ورزش دانشگاه انقلاب 9- رحمانی نیا، فرهاد و حجتی، زهرا . 1382. زن، ورزش و تندرستی . انتشارات بامداد کتاب 10-linda von wart burg-Aerobic and resistant exercise:Good Elone,But Best Together. 2007, 11- Sigal RJ, Kenny GP, Wasserman DH, Castaneda-Sceppa C. Physical activity/exercise and type 2 diabetes. Diabetes Care. 2004 . 12- Boule NG, Haddad E, Kenny GP, Wells GA, Sigal RJ. Effects of exercise on glycemic control and body mass in type 2 diabetes mellitus: a meta-analysis of controlled clinical trials. JAMA. 2001. 13-Zinman B,Ruderman N,Campaigne BN,Devlin JT,Schneider SH,American Diabetes Association.Physical activity/exercise and diabetes mellitus.2000gul مقاله از آقای: ''''''مهدی قهرمانی مقدم دانشجوی کارشناسی ارشد فیزیولوژی دانشگاه گیلان''''

منبع : http://bodyonline.parsibox.com



Varzesh3.com ورزش سه

Varzesh3.com ورزش سه

Varzesh3.com ورزش سه